భారతీయ సినిమా గతిని మార్చిన దృశ్య కావ్యం

• మహోపాధ్యాయుడు సత్యజిత్ రే శతజయంతి స్మరణ

భారతీయ చలనచిత్ర రంగాన్ని అంతర్జాతీయ స్థాయికి తీసుకెళ్లిన లెజెండరీ దర్శకుడు సత్యజిత్ రే 105వ జయంతిని శనివారం ఘనంగా నిర్వహించారు. కేవలం దర్శకుడిగానే కాకుండా రచయితగా, చిత్రకారుడిగా, సంగీత దర్శకుడిగా , కాలిగ్రాఫర్‌గా బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి అయిన రే, భారతీయ సినిమాకు కొత్త నిర్వచనాన్ని అందించారు. ఈ సందర్భంగా పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ నివాళులు అర్పిస్తూ, ఆయన సృష్టించిన అమర కావ్యం ప్రపంచ సినిమా చరిత్రలో ఒక అమూల్యమైన సంపద అని కొనియాడారు. కోల్‌కతాలోని ఆయన నివాసానికి పెద్ద సంఖ్యలో అభిమానులు తరలివచ్చి ఆయన చిత్రపటానికి నివాళులర్పించారు. 

 సత్యజిత్ రే పేరు వినగానే అందరికీ గుర్తొచ్చేది ఆయన అద్భుత సృష్టి 'అపు త్రయం' (పాథేర్ పాంచాలీ, అపరాజితొ, అపుర్ సంసార్). 1955లో విడుదలైన 'పాథేర్ పాంచాలీ' చిత్రం కేన్స్ చలనచిత్ర వేడుకలో అత్యుత్తమ హ్యూమన్ డాక్యుమెంట్ అవార్డును గెలుచుకుని, భారతీయ సినిమాలో వాస్తవికతకు అద్దం పట్టింది. ఆయన రూపొందించిన 'చారులత', 'జల్సాఘర్', 'మహానగర్' , 'నాయక్' వంటి చిత్రాలు సామాజిక మార్పులను, మానవ సంబంధాలను ఎంతో లోతుగా ఆవిష్కరించాయి. సినిమాతో పాటు సాహిత్యంలోనూ ఆయన సృష్టించిన 'ఫెలూదా', 'ప్రొఫెసర్ శంకు' వంటి పాత్రలు నేటికీ తరతరాల పాఠకులను అలరిస్తూనే ఉన్నాయి.

సత్యజిత్ రే వారసత్వాన్ని కాపాడేందుకు ఆయన కుమారుడు సందీప్ రే ఆధ్వర్యంలో 'సొసైటీ ఫర్ ది ప్రిజర్వేషన్ ఆఫ్ సత్యజిత్ రే ఫిలిమ్స్' ద్వారా ఆయన రచనలను, స్కెచ్‌లను , సినిమాలను డిజిటలైజేషన్ చేసే ప్రక్రియ కొనసాగుతోంది. ప్రపంచ ప్రఖ్యాత దర్శకులు మార్టిన్ స్కోర్సెస్, అకీరా కురోసావా వంటి వారు సైతం ఆయన ప్రతిభను వేనోళ్ల కొనియాడారు. 1992లో గౌరవ ఆస్కార్ అవార్డును , భారతరత్నను అందుకున్న సత్యజిత్ రే, కేవలం భారతీయులకే కాకుండా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సినీ ప్రేమికులకు , నూతన దర్శకులకు నిరంతరం స్ఫూర్తినిస్తూనే ఉంటారు.