నట దిగ్గజం నానా పటేకర్‌ కన్నుమూత

• 75 ఏళ్ల వయసులో గుండెపోటుతో తుదిశ్వాస

పనాజీ, అక్టోబర్‌ 8: ప్రముఖ బాలీవుడ్‌ నటుడు, దర్శకుడు నానా పటేకర్‌ (75) కన్నుమూశారు. గురువారం తెల్లవారుజామున గోవాలోని డోనా పౌలా నివాసంలో ఆయన అపస్మారక స్థితిలో కనిపించగా.. వెంటనే ఆసుపత్రికి తరలించారు. వైద్యులు సుమారు 45 నిమిషాలపాటు సీపీఆర్‌ చేసినప్పటికీ ఫలితం లేకపోయింది. ఉదయం 5.10 గంటలకు ఆయన మరణించినట్లు వైద్యులు ప్రకటించారు. గుండెపోటు కారణంగానే ఆయన మృతి చెందినట్లు వైద్యులు తెలిపారు. నానా పటేకర్‌ ఆకస్మిక మరణంతో భారతీయ సినీ పరిశ్రమలో విషాదం నెలకొంది. సామాన్యుడి ఆవేదన, కోపం, నిస్సహాయత, నిరాశను తన పాత్రల ద్వారా అత్యంత సహజంగా తెరపై ఆవిష్కరించిన ఆయన.. దాదాపు ఐదు దశాబ్దాల సినీ ప్రయాణంలో ప్రత్యేక ముద్ర వేశారు. నాలుగు రోజుల కిందట గోవాలో జరిగిన ఓ కార్యక్రమంలోనూ ‘‘మనమంతా ఏదో ఒకరోజు వెళ్లాల్సిందే. నేను రేపు ఇక్కడ ఉంటానో లేదో తెలియదు’’ అంటూ జీవితం గురించి మాట్లాడటం ఇప్పుడు అభిమానులను కలచివేస్తోంది.

• అంచెలంచెలుగా ఎదిగిన నట ప్రస్థానం

1951 జనవరి 1న మహారాష్ట్రలోని రాయ్‌గఢ్‌ జిల్లా మురుడ్‌-జంజీరాలో మరాఠీ కుటుంబంలో విశ్వనాథ్‌ పటేకర్‌గా నానా జన్మించారు. ముగ్గురు సోదరుల్లో చిన్నవారైన ఆయన బాల్యంలోనే కుటుంబ ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొన్నారు. తండ్రి వ్యాపారం దెబ్బతినడంతో చదువుకుంటూనే కుటుంబానికి అండగా నిలవాల్సి వచ్చింది. సినిమా పోస్టర్లు ముద్రించడం, ఇతర చిన్నచిన్న పనులు చేయడం ద్వారా డబ్బు సంపాదించారు. సర్‌ జేజే స్కూల్‌ ఆఫ్‌ ఆర్ట్‌లో కమర్షియల్‌ ఆర్ట్‌ అభ్యసించిన ఆయన.. కొంతకాలం ప్రకటనల సంస్థలో విజువలైజర్‌గా పనిచేశారు. ప్రభుత్వ పనుల్లో భాగంగా జీబ్రా క్రాసింగ్‌లు పెయింట్‌ చేసిన సందర్భాలనూ ఆయన పలుమార్లు గుర్తుచేసుకున్నారు. అయితే ఉద్యోగాన్ని వదిలి నాటక రంగంలోకి అడుగుపెట్టడం ఆయన జీవితాన్ని మలుపుతిప్పింది.

• మరాఠీ నాటక రంగం నుంచి బాలీవుడ్‌ వరకు

విజయా మెహతా దర్శకత్వంలో తెరకెక్కిన ‘హమీదాబాయి చీ కోఠీ’, ‘మహాసాగర్‌’, ‘పురుష్‌’ వంటి నాటకాలతో నానా పటేకర్‌ మంచి నటుడిగా గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు. కేవలం 16 ఏళ్ల వయసులోనే ‘పురుష్‌’ నాటకంలో నటించారు. ప్రముఖ నటి స్మితా పాటిల్‌ ప్రోత్సాహంతో సినిమాల్లోకి రావడానికి ముందుకొచ్చిన ఆయన.. తన రూపురేఖలు సినిమాల్లో అవకాశాలకు అడ్డంకిగా మారతాయేమోనని తొలుత సందేహించారు. 1978లో ముజఫర్‌ అలీ దర్శకత్వంలో వచ్చిన ‘గమన్‌’తో హిందీ చిత్రసీమలోకి ప్రవేశించారు. అయితే దాదాపు దశాబ్దం తర్వాత మీరా నాయర్‌ తెరకెక్కించిన ‘సలామ్‌ బాంబే!’తో ఆయనకు విస్తృత గుర్తింపు లభించింది. అనంతరం ‘పరిందా’, ‘ప్రహార్‌: ది ఫైనల్‌ యాక్ట్‌’, ‘తిరంగా’, ‘క్రాంతివీర్‌’, ‘ఖామోషీ: ది మ్యూజికల్‌’ వంటి చిత్రాల్లో ఆయన పోషించిన పాత్రలు ప్రేక్షకులపై చెరగని ముద్ర వేశాయి.

‘వెల్‌కమ్‌’ వంటి హాస్య చిత్రాల్లోనూ తన ప్రత్యేకమైన నటనతో ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకున్నారు. తీవ్రమైన పాత్రలతోపాటు హాస్య పాత్రల్లోనూ తనదైన శైలిని చూపించిన నానా.. హిందీ, మరాఠీ చిత్రసీమల్లో అగ్రశ్రేణి నటుడిగా ఎదిగారు.

• మూడు జాతీయ అవార్డులు.. పద్మశ్రీ

‘పరిందా’, ‘క్రాంతివీర్‌’, ‘అగ్ని సాక్షి’ చిత్రాల్లో నటనకు నానా పటేకర్‌ మూడు జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు అందుకున్నారు. పలు ఫిల్మ్‌ఫేర్‌ అవార్డులు, మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులతోపాటు ఫిల్మ్‌ఫేర్‌ మరాఠీ అవార్డులనూ సొంతం చేసుకున్నారు. దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారాల్లో ఒకటైన పద్మశ్రీతోనూ ఆయనను కేంద్ర ప్రభుత్వం సత్కరించింది. ‘ప్రహార్‌’ చిత్రం కోసం మరాఠా లైట్‌ ఇన్‌ఫ్యాంట్రీలో ప్రత్యేక శిక్షణ తీసుకున్నారు. 1999 కార్గిల్‌ యుద్ధ సమయంలో అప్పటి రక్షణ మంత్రి జార్జ్‌ ఫెర్నాండెజ్‌ను ఒప్పించి సరిహద్దుల్లో విధులు నిర్వహిస్తున్న సైనికులను కలిశారు. దాదాపు 60 రోజులపాటు ద్రాస్‌, ముగల్‌ పోరా, బారాముల్లా తదితర ప్రాంతాల్లో గడిపారు. క్విక్‌ రియాక్షన్‌ టీమ్‌లోనూ సభ్యుడిగా ఉన్నారు.

• మోడీ, షారుక్‌, అక్షయ్‌ సంతాపం

నానా పటేకర్‌ మరణంపై ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ తీవ్ర సంతాపం వ్యక్తం చేశారు. ఆయనకు ఉన్న ప్రత్యేక నటనా తీవ్రత, వ్యక్తిత్వం, తెరపై ప్రత్యేకమైన ఉనికి మరెవరికీ సాటిరాదని పేర్కొన్నారు. ప్రతి పాత్రలో వైవిధ్యం, సృజనాత్మకతను చూపించి తరతరాలుగా గుర్తుండిపోయే పాత్రలను అందించారని కొనియాడారు. హిందీ, మరాఠీ చిత్రసీమకు ఆయన చేసిన సేవలు అపారమని, ఆయన మరణం పూడ్చలేని లోటని మోడీ పేర్కొన్నారు. నానాతో కలిసి ‘రాజు బన్‌ గయా జెంటిల్‌మన్‌’లో నటించిన షారుక్‌ ఖాన్‌.. ఆయనను అద్భుతమైన నటుడిగా, అజేయమైన క్యారమ్‌ ఛాంపియన్‌గా గుర్తుచేసుకున్నారు. నానా ఎప్పుడూ తనకు నచ్చిన మాటలు చెప్పకుండా.. వినాల్సిన మాటలే చెప్పేవారని పేర్కొన్నారు. ఆయన సూటిగా, నిజాయతీగా ఉండేవారని షారుక్‌ తెలిపారు. ‘వెల్‌కమ్‌’లో నానాతో కలిసి నటించిన అక్షయ్‌ కుమార్‌ కూడా సంతాపం వ్యక్తం చేశారు. ఆయన స్వరం, నటనలోని తీవ్రత, నిజాయతీ ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకునేవని.. ఎలాంటి హంగామా లేకుండానే తనవైపు చూసేలా చేసే అరుదైన నటుల్లో నానా ఒకరని పేర్కొన్నారు. నటి కంగనా రనౌత్‌ కూడా నానా పటేకర్‌ మరణం తీవ్ర దిగ్భ్రాంతికి గురిచేసిందని తెలిపారు.

• చివరి మజిలీ పుణె ఫామ్‌హౌస్‌లో..

నానా పటేకర్‌ భౌతికకాయానికి పోస్టుమార్టం అనంతరం పుణెలోని ఆయన ఫామ్‌హౌస్‌కు తరలించారు. అక్కడే అంత్యక్రియలు నిర్వహించనున్నారు. ఆయనకు ప్రభుత్వ లాంఛనాలతో అంత్యక్రియలు నిర్వహించనున్నట్లు సమాచారం. నానా పటేకర్‌కు భార్య నీలకాంతి, కుమారుడు మల్హార్‌ ఉన్నారు. దాదాపు ఐదు దశాబ్దాలపాటు సినీ రంగంలో తనదైన ముద్ర వేసిన ఈ మహానటుడి మరణంతో భారతీయ చిత్ర పరిశ్రమలో ఒక శకం ముగిసినట్లైంది.