ఒకప్పుడు రాజకీయపార్టీలు యువతను ఆకర్షించాలంటే ఎన్నికల హామీలు, ఉద్యోగాల ప్రకటనలు, సంక్షేమ పథకాలు సరిపోతాయని భావించేవి. కానీ నేటి జెన్-జెడ్ (1997-2012 మధ్య జన్మించిన తరం) పూర్తిగా భిన్నమైన ఆలోచనలతో ముందుకు వస్తోంది. వీరిని కేవలం హామీలతో గానీ, సోషల్ మీడియా ప్రచారంతో గానీ ప్రభావితం చేయడం అంత సులభం కాదు. వీరి ఆలోచనా విధానం, భాష, ఆశయాలు, నిరసన తెలిపే శైలి, రాజకీయాలపై దృష్టి అన్నీ గత తరాల కంటే విభిన్నంగా ఉండటంతో భారత రాజకీయ పార్టీలు ఇప్పుడు ఒక విచిత్రమైన "సిట్యుయేషన్షిప్"లో చిక్కుకున్నాయి. జంతర్ మంతర్లో కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ (సీజేపీ) ఆధ్వర్యంలో జరిగిన విద్యార్థుల ఉద్యమం దీనికి ప్రత్యక్ష ఉదాహరణగా నిలిచింది. ఈ ఉద్యమం కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామాకు దారితీస్తూ దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. రాజకీయ పార్టీలకు ప్రత్యక్ష సంబంధం లేకుండా, సోషల్ మీడియాను ఆయుధంగా మార్చుకుని, మీమ్స్, వీడియోలు, సృజనాత్మక ప్రచారం, చర్చలు, వ్యూహాత్మక ఒత్తిడి ద్వారా ఈ తరం తమ డిమాండ్లను ప్రభుత్వానికి వినిపించగలదని నిరూపించింది.
జెన్-జెడ్ను చాలామంది అహంకారంతో కూడిన తరం, సౌకర్యాలు మాత్రమే కోరుకునే యువతగా చిత్రీకరిస్తుంటారు. ఉద్యోగంలో మైక్రో మేనేజ్మెంట్ వద్దు, ఇంటి నుంచే పని చేసే అవకాశం ఉండాలి, జాయినింగ్ బోనస్, ఫ్లెక్సిబుల్ టైమింగ్స్ వంటి డిమాండ్లు వారి స్వభావాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్నాయని భావిస్తారు. అయితే అదే సమయంలో నిరుద్యోగం, తీవ్రమైన పోటీ, కెరీర్పై అనిశ్చితి, పరీక్షలలో అవకతవకలు వంటి అంశాలు వారిలో తీవ్రమైన ఆందోళన, ఆగ్రహాన్ని కూడా రేకెత్తిస్తున్నాయి. బయటకు ఆత్మవిశ్వాసంగా కనిపించే ఈ తరం లోపల తీవ్రమైన భవిష్యత్ ఆందోళనతో జీవిస్తోంది. అయితే జెన్-జెడ్ను ఒకే కోణంలో చూడడం పొరపాటే. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కుటుంబంలో తొలి గ్రాడ్యుయేట్ కావాలని కలలు కనే యువత ఉన్నారు. మరోవైపు మెట్రో నగరాల్లో ఆధునిక జీవనశైలిని అనుసరించే యువత కూడా ఉన్నారు. కులం, భాష, ఆర్థిక స్థితి, ప్రాంతం వంటి అనేక అంశాల్లో వీరిలో వైవిధ్యం ఉన్నప్పటికీ, ఒక విషయంలో మాత్రం అందరూ ఒకేలా ఉంటారు. తమను ఎవరూ తక్కువ అంచనా వేయడం వీరికి ఇష్టం ఉండదు. తాము సరైందని నమ్మితే ఎంతటి అధికారాన్నైనా ప్రశ్నించడానికి వెనుకాడరు.
సీజేపీ ఉద్యమం మరో ముఖ్యమైన విషయాన్ని వెల్లడించింది. రాజకీయ పార్టీలకు అధికారికంగా అనుబంధం లేకపోయినా, అవసరమైతే అత్యంత క్రమశిక్షణతో ఉద్యమాన్ని నడిపించగల సామర్థ్యం ఈ తరానికి ఉందని చూపించింది. సోషల్ మీడియా, మీమ్స్, స్టాండ్-అప్ కామెడీ, ఇన్స్టాగ్రామ్ రీల్స్, వైరల్ వీడియోలు వీరి రాజకీయ చైతన్యానికి కొత్త వేదికలుగా మారాయి. గతంలో పత్రికల సంపాదకీయాలు, టీవీ చర్చలు ప్రజాభిప్రాయాన్ని ప్రభావితం చేసేవి. ఇప్పుడు ఆ స్థానాన్ని సోషల్ మీడియా కంటెంట్ ఆక్రమిస్తోంది. ఈ మార్పును రాజకీయ పార్టీలు ఇప్పటికీ పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేకపోతున్నాయి. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఇన్స్టాగ్రామ్ వీడియోల ద్వారా యువతను ఆకర్షించే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. బీజేపీ కూడా యువతతో అనుసంధానం కోసం ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు చేపడుతోంది. మరోవైపు ప్రతిపక్షాలు కూడా సీజేపీ ఉద్యమానికి మద్దతు తెలుపుతూ యువతకు చేరువ కావాలని ప్రయత్నిస్తున్నాయి. కానీ జెన్-జెడ్కు కేవలం ప్రచారం కాదు, తమ మాట వినే నాయకత్వం కావాలి. వారికి ఉపన్యాసాల కంటే సంభాషణ ముఖ్యం. ప్రచారం కంటే పారదర్శకత అవసరం.
జెన్-జెడ్ భాష కూడా రాజకీయ నాయకులకు కొత్త సవాలుగా మారింది. "గ్యాస్లైటింగ్", "రెడ్ ఫ్లాగ్", "నో క్యాప్", "బెట్" వంటి పదాలు వీరి రోజువారీ సంభాషణలో భాగమయ్యాయి. అదే సమయంలో భగత్సింగ్, ఛత్రపతి శివాజీ, డాక్టర్ బీఆర్ అంబేద్కర్ వంటి చారిత్రక నాయకుల చిత్రాలను ప్రదర్శిస్తూ, మరోవైపు పాశ్చాత్య సంస్కృతి ప్రభావంతో కూడిన వ్యక్తీకరణలను కూడా వినియోగిస్తున్నారు. సంప్రదాయం, ఆధునికత రెండింటినీ కలిపి ముందుకు సాగే ఈ తరం రాజకీయ విశ్లేషకులకు కూడా కొత్త పాఠాలు నేర్పుతోంది. ఈ తరం స్వాతంత్య్ర సమరయోధుల తరహాలో త్యాగాలకు సిద్ధపడే ఆదర్శవాదులు కాకపోవచ్చు. కానీ తమ హక్కులు, అవకాశాలు, భవిష్యత్తు విషయంలో మాత్రం రాజీ పడే స్వభావం వీరిది కాదు. అందుకే వీరి నిరసనలు భావోద్వేగాల కంటే ప్రయోజనాల చుట్టూ తిరుగుతున్నాయి. పరీక్షల్లో పారదర్శకత, ఉద్యోగాల్లో సమాన అవకాశాలు, మెరుగైన పాలన వంటి అంశాలపై స్పష్టమైన డిమాండ్లతో ముందుకు వస్తున్నారు.
ఇటీవలి తమిళనాడు ఎన్నికల్లో కూడా ఈ మార్పు స్పష్టంగా కనిపించింది. ఆర్థికాభివృద్ధి, సంక్షేమ పథకాల పరంగా మంచి పనితీరు కనబరిచినప్పటికీ డీఎంకే అధికారాన్ని కోల్పోయింది. సోషల్ మీడియాలో చురుకుగా ప్రచారం నిర్వహించిన టీవీకే యువతను ప్రభావితం చేయడంలో విజయవంతమైందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. యువత తమ కుటుంబ సభ్యుల ఓటింగ్ నిర్ణయాలను కూడా ప్రభావితం చేయగల స్థాయికి చేరుకుందని ఈ ఎన్నికలు సూచించాయి. భారత రాజకీయాలు ఇప్పుడు ఒక కీలక మలుపు వద్ద నిలిచాయి. జెన్-జెడ్ను కేవలం ఓటు బ్యాంకుగా చూడడం, ఎన్నికల సమయంలో మాత్రమే గుర్తు చేసుకోవడం, సోషల్ మీడియాలో కొన్ని పోస్టులు పెట్టడం ద్వారా వారి మద్దతు పొందడం ఇక సాధ్యం కాదు. ఈ తరం ఆలోచనా విధానాన్ని, ఆశయాలను, ఆందోళనలను, కమ్యూనికేషన్ శైలిని లోతుగా అర్థం చేసుకోవాల్సిన అవసరం రాజకీయ పార్టీలకు ఏర్పడింది.
క్రికెట్లో టెస్ట్ మ్యాచ్ నుంచి టీ20 ఫార్మాట్కు మారినంత పెద్ద మార్పు ఇప్పుడు భారత రాజకీయాల్లో చోటుచేసుకుంటోంది. పాత రాజకీయ వ్యూహాలు కొత్త తరంపై పనిచేయడం లేదు. జెన్-జెడ్ విశ్వాసాన్ని గెలుచుకోవాలంటే రాజకీయ పార్టీలు ముందు వారిని అర్థం చేసుకోవాలి. లేకపోతే ప్రస్తుతం కనిపిస్తున్న ఈ "పాలిటికల్ సిట్యుయేషన్షిప్" ఎప్పటికీ నిజమైన రాజకీయ సంబంధంగా మారకపోవచ్చు.
