కేంద్ర బడ్జెట్ 2026-27 ముఖ్యాంశాలు

• 'కర్తవ్య' పథంలో వికసిత్‌భారత్ లక్ష్యం

న్యూఢిల్లీ, ఫిబ్రవరి 1: భారత కేంద్ర ఆర్థిక , కార్పొరేట్ వ్యవహారాల మంత్రి శ్రీమతి నిర్మలా సీతారామన్ ఆదివారం పార్లమెంటులో 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి సంబంధించిన కేంద్ర బడ్జెట్‌ను ప్రవేశపెట్టారు. 'కర్తవ్య భవన్'లో రూపొందించిన ఈ తొలి బడ్జెట్ ప్రధానంగా మూడు కీలక కర్తవ్యాల స్ఫూర్తితో సాగింది.

బడ్జెట్ అంచనాలు (2026-27)

ప్రభుత్వం ఆర్థిక క్రమశిక్షణను పాటిస్తూనే అభివృద్ధికి పెద్దపీట వేసింది.

మొత్తం వ్యయం: ₹53.5 లక్షల కోట్లు.

నికర పన్ను వసూళ్లు: ₹28.7 లక్షల కోట్లు.

ద్రవ్యలోటు (Fiscal Deficit): జీడీపీలో 4.3% గా అంచనా (గత ఏడాది 4.4% కంటే తక్కువ).

రుణ-జీడీపీ నిష్పత్తి: 55.6% కి తగ్గనుంది.

మూలధన వ్యయం (Capex): ₹12.2 లక్షల కోట్లకు పెంపు.

మొదటి కర్తవ్యం: ఆర్థిక వృద్ధి - పారిశ్రామిక వేగం

ఉత్పాదకతను పెంచేందుకు 6 ప్రధాన రంగాలలో సంస్కరణలు ప్రతిపాదించారు:

బయోఫార్మా శక్తి (Biopharma SHAKTI): ₹10,000 కోట్లతో భారత్‌ను గ్లోబల్ బయోఫార్మా హబ్‌గా మార్చే పథకం. 1000కి పైగా క్లినికల్ ట్రయల్ సైట్లు ఏర్పాటు.

సెమీకండక్టర్ మిషన్ 2.0: స్వదేశీ ఐపీ (IP) రూపకల్పన, నైపుణ్యం కలిగిన వర్క్‌ఫోర్స్ తయారీపై దృష్టి.

ఎలక్ట్రానిక్స్: విడిభాగాల తయారీ పథకానికి ₹40,000 కోట్లు కేటాయింపు.

అరుదైన ఖనిజాల కారిడార్లు (Rare Earth Corridors): ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ (హైదరాబాద్ అనుసంధానం), కేరళ, తమిళనాడు, ఒడిశా రాష్ట్రాల్లో మైనింగ్, ప్రాసెసింగ్ కోసం ప్రత్యేక కారిడార్లు.

రవాణా విప్లవం: 7 హై-స్పీడ్ రైల్ కారిడార్లు ప్రకటించారు. ఇందులో పుణె-హైదరాబాద్, హైదరాబాద్-బెంగళూరు, హైదరాబాద్-చెన్నై మార్గాలు తెలుగు రాష్ట్రాలకు మౌలిక వసతుల పరంగా భారీ ఊతమివ్వనున్నాయి.

రెండవ కర్తవ్యం: ప్రజల ఆకాంక్షలు - నైపుణ్యాభివృద్ధి

ఆరోగ్యం: 1,00,000 మంది అలైడ్ హెల్త్ ప్రొఫెషనల్స్ (AHPs) ని జోడించడం. 3 కొత్త ఆయుర్వేద ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ల ఏర్పాటు.

విద్య: ప్రతి జిల్లాలో బాలికల కోసం ఒక గర్ల్స్ హాస్టల్ ఏర్పాటు. 15,000 పాఠశాలల్లో ఏవీజీసీ (AVGC) కంటెంట్ క్రియేటర్ ల్యాబ్‌ల స్థాపన.

పర్యాటకం: 20 పర్యాటక ప్రాంతాల్లో 10,000 మంది గైడ్‌లకు ఐఐఎం (IIM) ద్వారా శిక్షణ. లేహ్ ప్యాలెస్, సారనాథ్ సహా 15 చారిత్రక కట్టడాల అభివృద్ధి.

మూడవ కర్తవ్యం: అందరి అభివృద్ధి (Sabka Sath, Sabka Vikas)

రైతు సంక్షేమం: 'భారత్-విస్తార్' (Bharat-VISTAAR) అనే బహుభాషా AI టూల్ ద్వారా రైతులకు శాస్త్రీయ సాగు సలహాలు. కోస్తా తీరంలో కొబ్బరి, గంధం, జీడిమామిడి పంటలకు ప్రోత్సాహం.

దివ్యాంగులు: ఐటీ, హాస్పిటాలిటీ రంగాల్లో ఉద్యోగాల కోసం 'దివ్యాంగ్జన్ కౌశల్ యోజన'.

మానసిక ఆరోగ్యం: ఉత్తర భారతంలో నిమ్హాన్స్-2 (NIMHANS-2) ఏర్పాటు. రాంచీ, తేజ్‌పూర్ సంస్థల అప్‌గ్రేడేషన్.

ప్రత్యక్ష పన్నులు: సామాన్యుడికి ఊరట

కొత్త ఐటీ చట్టం 2025: ఏప్రిల్ 2026 నుండి అమల్లోకి. పన్ను ఫారమ్‌లు మరింత సరళతరం.

టీసీఎస్ (TCS) తగ్గింపు: విదేశీ టూర్ ప్యాకేజీలు, విదేశీ విద్య మరియు వైద్య ఖర్చుల రెమిటెన్స్‌లపై టీసీఎస్ రేటును 2% కి తగ్గించారు (గతంలో ఇది 5-20% వరకు ఉండేది).

మోటార్ యాక్సిడెంట్ క్లెయిమ్స్: ప్రమాద బాధితులకు అందే క్లెయిమ్ వడ్డీపై ఆదాయపు పన్ను మినహాయింపు.

స్టాక్ మార్కెట్: ఫ్యూచర్స్ అండ్ ఆప్షన్స్ (F&O) పై ఎస్‌టీటీ (STT) ని 0.15% కి పెంచారు.

పరోక్ష పన్నులు: ధరల మార్పులు

మందులు: 17 రకాల ప్రాణరక్షక మందులు, 7 అరుదైన వ్యాధుల మందులపై కస్టమ్స్ సుంకం రద్దు.

ఎలక్ట్రానిక్స్: లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీల తయారీ యంత్రాలు, మొబైల్ విడిభాగాలపై సుంకం మినహాయింపు.

పర్సనల్ ఇంపోర్ట్స్: వ్యక్తిగత అవసరాల కోసం దిగుమతి చేసుకునే వస్తువులపై సుంకం 20% నుండి 10% కి తగ్గింపు.