బ్రహ్మపుత్రపై చైనా భారీ డ్యాం.. వరదలు, భూకంపాల ముప్పు

• ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద జలవిద్యుత్‌ ప్రాజెక్టుకు చైనా ప్రణాళిక.. 
• నీటి ప్రవాహంలో ఆకస్మిక మార్పులతో భారత్‌, బంగ్లాదేశ్‌లకు ముప్పు పొంచి ఉందని నిపుణుల హెచ్చరిక

బీజింగ్‌: బ్రహ్మపుత్ర నదిపై చైనా నిర్మించ తలపెట్టిన భారీ జలవిద్యుత్‌ ప్రాజెక్టుపై ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఈ శతాబ్దంలోనే అతిపెద్ద జలవిద్యుత్‌ ప్రాజెక్టుగా భావిస్తున్న ఈ డ్యాం వల్ల నదీ ప్రవాహంలో తీవ్ర మార్పులు చోటుచేసుకుని, టిబెట్‌తో పాటు దిగువ ప్రాంతాల్లో వరదల ముప్పు పెరిగే అవకాశం ఉందని చైనా పరిశోధకులు హెచ్చరిస్తున్నట్లు కథనాలు వెల్లడించాయి. ఈ ప్రాజెక్టుకు సుమారు 16,800 కోట్ల డాలర్లు ఖర్చవుతుందని అంచనా. పూర్తయితే 60,000 మెగావాట్లకు పైగా విద్యుదుత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉండనుంది. ఇది చైనాలోని ప్రపంచ ప్రఖ్యాత త్రీ గోర్జెస్‌ డ్యాం సామర్థ్యానికి దాదాపు మూడు రెట్లు ఎక్కువ.

హిమపాతాలు.. ఆకస్మిక వరదలపై ఆందోళన

ఇటీవల హిమాలయ ప్రాంతాల్లో చోటుచేసుకుంటున్న ప్రకృతి వైపరీత్యాలు ఈ ప్రాజెక్టు భద్రతపై ఆందోళనలను మరింత పెంచుతున్నాయి. ఆగస్టు 26న చైనా–నేపాల్‌ సరిహద్దు ప్రాంతంలో మంచు, రాళ్లతో కూడిన హిమపాతం సంభవించడంతో దిగువ ప్రాంతాల్లో నదికి వరదలు వచ్చినట్లు కథనంలో పేర్కొన్నారు. ఈ ఆకస్మిక వరదల కారణంగా నేపాల్‌, టిబెట్‌లలో భారీ ప్రాణనష్టం సంభవించినట్లు నివేదిక వెల్లడించింది. ఇలాంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాల నేపథ్యంలో భారీ డ్యాం నిర్మాణం వల్ల తలెత్తే ప్రమాదాలపై చర్చ మొదలైంది.

చెట్ల వలయాల ద్వారా నదీ ప్రవాహ చరిత్ర అధ్యయనం

చైనీస్‌ అకాడమీ ఆఫ్‌ సైన్సెస్‌, యున్నాన్‌ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన పరిశోధకులు 1325 నుంచి 2020 వరకు ఆగ్నేయ టిబెటన్‌ పీఠభూమిలోని చెట్ల వలయాల వెడల్పును పరిశీలించి బ్రహ్మపుత్ర నదీ ప్రవాహ చరిత్రను విశ్లేషించినట్లు సమాచారం. ఈ అధ్యయనం ద్వారా నదిలో నీటి ప్రవాహం గతంలో ఎలా మారిందనే అంశాన్ని అంచనా వేసేందుకు ప్రయత్నించారు.

భూతాపం కారణంగా టిబెటన్‌ పీఠభూమి ప్రపంచ సగటు కంటే దాదాపు రెండింతల వేగంతో వేడెక్కుతోందని పరిశోధకులు పేర్కొంటున్నారు. దీంతో మంచు పొరలు వేగంగా కరిగిపోవడం, జలచక్రంలో మార్పులు చోటుచేసుకోవడం వంటి పరిణామాలు సంభవిస్తున్నాయని తెలిపారు. నదీ ప్రవాహంలో ఆకస్మిక హెచ్చుతగ్గులు ఏర్పడితే దక్షిణాసియాలోని భారత్‌, బంగ్లాదేశ్‌ ప్రాంతాల్లో వరదలు, కరవు వంటి సమస్యలు తీవ్రమయ్యే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు.

భూకంప ముప్పు కూడా ఉందా?

ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణ ప్రాంతానికి సమీపంలో చురుకైన భూగర్భ పగులు రేఖ ఉండటం మరో కీలక ఆందోళనగా మారింది. ఆ ప్రాంతంలో భారీ భూకంపం సంభవిస్తే డ్యాం స్థిరత్వానికి ముప్పు ఏర్పడే అవకాశం ఉందని చైనా శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరించినట్లు కథనం పేర్కొంది. భారీ స్థాయిలో నీటిని నిల్వ చేసే ప్రాజెక్టు విషయంలో భూకంప ప్రమాదాలను విస్మరించలేమని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.

బ్రహ్మపుత్ర నది భారత్‌, బంగ్లాదేశ్‌ల వ్యవసాయం, తాగునీరు, పర్యావరణ వ్యవస్థలకు అత్యంత కీలకం. ఈ నేపథ్యంలో చైనా చేపట్టనున్న భారీ ప్రాజెక్టు వల్ల దిగువన ఉన్న దేశాలపై ఎలాంటి ప్రభావం పడుతుందన్న ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. నదీ ప్రవాహ నియంత్రణ, పర్యావరణ ప్రభావం, విపత్తుల నిర్వహణకు సంబంధించిన అంశాలు ఈ ప్రాజెక్టుపై అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చర్చకు దారితీసే అవకాశముంది.