లోక్‌సభ స్థానాల సంఖ్య 850కి పెంపు?

•  మహిళా రిజర్వేషన్లు ,  నియోజకవర్గాల పునర్విభజనపై పార్లమెంట్‌లో చర్చ

మహిళా సాధికారత, దేశ రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని మార్చే దిశగా గురువారం పార్లమెంట్ ప్రత్యేక సమావేశాలు అత్యంత ఉత్కంఠభరితంగా ప్రారంభమయ్యాయి. కేంద్ర న్యాయశాఖ మంత్రి అర్జున్ రామ్ మేఘవాల్ 'రాజ్యాంగ (131వ సవరణ) బిల్లు-2026'తో పాటు 'నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (డెలిమిటేషన్) బిల్లు-2026'ను లోక్‌సభలో ప్రవేశపెట్టారు. 2029 సార్వత్రిక ఎన్నికల నాటికే 33 శాతం మహిళా రిజర్వేషన్లను అమలు చేయాలనే పట్టుదలతో ఉన్న ప్రభుత్వం, ఇందుకోసం జనాభా గణనతో సంబంధం లేకుండా పునర్విభజన ప్రక్రియను చేపట్టేందుకు ఈ సవరణలను ప్రతిపాదించింది. ఈ బిల్లు ప్రకారం లోక్‌సభ స్థానాల సంఖ్యను ప్రస్తుతమున్న 543 నుండి గరిష్టంగా 850కి పెంచాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది. ఇందులో రాష్ట్రాలకు 815 స్థానాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు 35 స్థానాలు కేటాయించనున్నారు. పెరిగిన స్థానాల్లో సుమారు 272 స్థానాలు మహిళలకు దక్కనున్నాయి.

మరోవైపు, కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా 'కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల చట్టాల (సవరణ) బిల్లు-2026'ను ప్రవేశపెట్టారు. ఈ బిల్లుల పరిచయంపై సభలో తీవ్రస్థాయిలో చర్చ జరిగింది. ప్రతిపక్షాలు మహిళా రిజర్వేషన్లకు తాము వ్యతిరేకం కాదని చెబుతూనే, దీనిని నియోజకవర్గాల పునర్విభజనతో ముడిపెట్టడాన్ని తీవ్రంగా తప్పుబట్టాయి. ముఖ్యంగా జనాభా ప్రాతిపదికన స్థానాలను పెంచితే దక్షిణాది రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం తగ్గి, ఉత్తరాది రాష్ట్రాలకు రాజకీయ ప్రయోజనం కలుగుతుందన్న ఆందోళనను 'ఇండియా' కూటమి నేతలు వ్యక్తం చేశారు. సమాజ్‌వాదీ పార్టీ నేత అఖిలేష్ యాదవ్ మాట్లాడుతూ.. జనాభా గణన, కుల గణన పూర్తి కాకముందే ఈ ప్రక్రియను చేపట్టడం సరైంది కాదని విమర్శించారు. అయితే, ఏ రాష్ట్రానికి నష్టం కలగకుండా, అందరికీ న్యాయం జరిగేలా ఈ ప్రక్రియ ఉంటుందని ప్రభుత్వం హామీ ఇచ్చింది.

బిల్లుల ప్రవేశంపై జరిగిన డివిజన్ ఓటింగ్‌లో ప్రభుత్వానికి మద్దతుగా 251 ఓట్లు రాగా, వ్యతిరేకంగా 185 ఓట్లు పడ్డాయి. సభలో సుమారు 15 నుండి 18 గంటల పాటు సుదీర్ఘ చర్చ నిర్వహించాలని స్పీకర్ ఓం బిర్లా నిర్ణయించారు. ఈ చర్చ ముగిసిన అనంతరం శుక్రవారం సాయంత్రం 4 గంటలకు ఈ మూడు కీలక బిల్లులపై తుది ఓటింగ్ జరగనుంది. ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ కూడా ఈ ప్రత్యేక సమావేశాలను ఉద్దేశించి ప్రసంగించనున్నారు. దేశాభివృద్ధిలో మహిళలు కీలక పాత్ర పోషించాలన్న తమ లక్ష్యం ఈ బిల్లుల ద్వారా నెరవేరుతుందని ప్రభుత్వం ధీమా వ్యక్తం చేస్తోంది. భారత ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో ఇది ఒక మైలురాయిగా నిలవనుందని రాజకీయ విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.