క్షీణించినా తగ్గని పట్టు

 అమెరికా అత్యాధునిక యుద్ధ విమానాలను ఇరాన్ ఎలా కూల్చివేసింది? 

రాడార్లను కాదని ఇన్ఫ్రారెడ్ సెన్సార్లతో వేటాడిన వైనం.. 

టెహ్రాన్ గగనతలంలో పతాక స్థాయికి చేరిన పోరు!

న్యూఢిల్లీ: గత 20 ఏళ్లలో ఎన్నడూ లేని విధంగా అమెరికా గగనతల శక్తికి ఇరాన్ సవాలు విసిరింది. ఇరాన్ క్షిపణి , డ్రోన్ సామర్థ్యం పూర్తిగా నశించిందని అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రకటించిన కొద్ది రోజుల్లోనే, అమెరికాకు చెందిన 'ఎఫ్-15ఈ స్ట్రైక్ ఈగిల్' మరియు 'ఏ-10 వార్‌హాగ్' విమానాలు కూలిపోవడం ప్రపంచాన్ని విస్మయానికి గురిచేసింది. సాధారణంగా అమెరికా , ఇజ్రాయెల్ దాడుల వల్ల ఇరాన్‌కు చెందిన రాడార్ ఆధారిత రక్షణ వ్యవస్థలు ఇప్పటికే ధ్వంసమయ్యాయని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. అయితే, ఇరాన్ తన పాత పద్ధతులను వదిలి 'పాసివ్ సెన్సార్ల' (Electro-Optical/Infrared - EO/IR) పై ఆధారపడటం ఈ విజయానికి ప్రధాన కారణమని ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (IRGC) విడుదల చేసిన దృశ్యాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

సాధారణంగా యుద్ధ విమానాలను గుర్తించడానికి రాడార్లు రేడియో తరంగాలను విడుదల చేస్తాయి, కానీ వీటిని అమెరికన్ విమానాలు సులభంగా గుర్తించి తప్పించుకోగలవు. దీనికి భిన్నంగా ఇరాన్ ఉపయోగించిన ఇన్ఫ్రారెడ్ వ్యవస్థలు ఎటువంటి తరంగాలను విడుదల చేయకుండా, కేవలం విమానం ఇంజిన్ నుండి వెలువడే వేడిని (Heat Signature) గుర్తిస్తాయి. ఈ పద్ధతిలో శత్రు విమానానికి తాము ట్రాక్ అవుతున్నామనే విషయం ముందే తెలియదు. ఇరాన్ వాడుతున్న 'ఏడి-08' (AD-08) వంటి క్షిపణులు 15 కిలోమీటర్ల దూరంలోని వేడిని పసిగట్టి, ధ్వని కంటే రెండు రెట్ల వేగంతో ప్రయాణించి లక్ష్యాన్ని ఛేదించగలవు. ఎఫ్-15 , ఏ-10 వంటి వేగవంతమైన విమానాలను కూల్చడం అత్యంత కష్టమైన పనైనప్పటికీ, పైలట్లు ఏమరపాటుగా ఉన్నప్పుడు లేదా తక్కువ ఎత్తులో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు ఈ ఇన్ఫ్రారెడ్ క్షిపణులు అత్యంత ప్రమాదకరంగా మారుతాయి.

ఏప్రిల్ 3న జరిగిన ఈ దాడులు అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ కూటమికి గట్టి హెచ్చరికగా నిలిచాయి. మార్చి నెలలో ఇప్పటికే అనేక ఇజ్రాయెల్ , అమెరికన్ డ్రోన్లను కూల్చివేసిన ఇరాన్, ఇప్పుడు ఏకంగా పైలట్లు ఉన్న యుద్ధ విమానాలను లక్ష్యం చేసుకోవడం గమనార్హం. అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ లెక్కల ప్రకారం, ఈ యుద్ధంలో ఇప్పటివరకు 13,000 మిషన్లను నిర్వహించి 12,300 లక్ష్యాలను అమెరికా ధ్వంసం చేసినప్పటికీ, ఇరాన్ గగనతల రక్షణ వ్యవస్థ ఇంకా సజీవంగానే ఉందని ఈ ఘటనలు నిరూపిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా సెంట్రల్ ఇరాన్ ప్రాంతంలో ఎఫ్-15 కూలిపోవడం, గగనతలంపై అమెరికాకు పూర్తి నియంత్రణ ఉందన్న వాదనలను సవాలు చేస్తోంది.

---

ఇరాన్ వేటాడిన విమానాలు/డ్రోన్ల జాబితా (2026 మార్చి - ఏప్రిల్)

తేదీ	విమానం / డ్రోన్ రకం	ప్రాంతం
మార్చి మొదట్లో	ఇజ్రాయెల్ హెర్మెస్ 900 & ఐఏఐ ఈటన్ డ్రోన్లు	ఇస్ఫహాన్
మార్చి 13	అమెరికా ఎంక్యూ-9 రీపర్ డ్రోన్	బందర్ అబ్బాస్
మార్చి 28	అమెరికా ఎంక్యూ-9 రీపర్ & ఇజ్రాయెల్ ఐఏఐ హెరాన్	షిరాజ్ / హార్ముజ్
ఏప్రిల్ 2	అమెరికా ఎంక్యూ-9 రీపర్ & ఇజ్రాయెల్ హెర్మెస్ 900	షిరాజ్
ఏప్రిల్ 3	యుఎస్ఏఎఫ్ ఎఫ్-15ఈ స్ట్రైక్ ఈగిల్ (కూల్చివేత)	సెంట్రల్ ఇరాన్
ఏప్రిల్ 3	యుఎస్ఏఎఫ్ ఏ-10 వార్‌హాగ్ (ప్రమాదం/కూల్చివేత)	పర్షియన్ గల్ఫ్

---

ఇన్ఫ్రారెడ్ ట్రాకింగ్ ఎందుకు ప్రమాదకరం? రాడార్ వ్యవస్థలు టార్చ్‌లైట్ లాంటివి (అవి వెలుగుని ప్రసరిస్తాయి కాబట్టి సులభంగా కనిపిస్తాయి), కానీ ఇన్ఫ్రారెడ్ వ్యవస్థలు చీకట్లో నక్కి చూసే కళ్ల వంటివి. అవి ఏ సంకేతాలను విడుదల చేయవు కాబట్టి, క్షిపణి అతి సమీపానికి వచ్చే వరకు పైలట్‌కు ముప్పు పొంచి ఉందనే విషయం తెలియదు.