దేశంలో మారుతున్న మావోయిస్టుల వ్యూహం

• బలహీనపడిన వ్యవస్థలు.. 
• తుపాకీ పట్టిన సాయుధ పోరాటం నుండి 'గ్రామ్షీ' సిద్ధాంతం వైపు అడుగులు?

భారతదేశంలో మావోయిజం దాదాపు అంతరించిపోయిందని ప్రభుత్వ వర్గాలు ప్రకటిస్తున్న తరుణంలో, ఆ ఉద్యమం తన ఉనికిని చాటుకోవడానికి సరికొత్త మార్గాలను అన్వేషిస్తున్నట్లు తాజా విశ్లేషణలు వెల్లడిస్తున్నాయి. కేంద్ర నాయకత్వం బలహీనపడటం, బస్తర్, దండకారణ్యం వంటి ప్రాంతాల్లో భద్రతా దళాల నిరంతర ఆపరేషన్ల వల్ల సీపీఐ (మావోయిస్టు) సంస్థాగత నిర్మాణం దెబ్బతిన్న మాట వాస్తవమే అయినప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో ఇంకా కేడర్ ఉనికి కొనసాగుతూనే ఉంది. ముఖ్యంగా మాజీ ఉపాధ్యాయుడు, మావోయిస్టు పార్టీ మాజీ ప్రధాన కార్యదర్శి ముప్పాళ లక్ష్మణరావు (గణపతి) వంటి సీనియర్ నేతల ఉనికి ఈ ఉద్యమానికి ఇంకా సంకేతప్రాయంగా మిగిలి ఉంది. అయితే, మారుతున్న సామాజిక, రాజకీయ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో ఈ ఉద్యమం తన భావజాలాన్ని, పోరాట పంథాను మార్చుకుంటున్నట్లు కనిపిస్తోంది.

ప్రస్తుతం మావోయిస్టు నెట్‌వర్క్‌లలో కొన్ని సంస్థాగత మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. ఉత్తర భారతదేశంలో తమ ప్రభావాన్ని విస్తరించుకోవడానికి 'నార్త్ కోఆర్డినేషన్ కమిటీ' (NCC) పేరుతో కొత్త విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు సమాచారం. మరోవైపు, సాయుధ పోరాటం కంటే పౌర సమాజం, సాంస్కృతిక సంస్థలు, భావజాలపరమైన చర్చల ద్వారా ప్రభావితం చేయాలనే ఆంటోనియో గ్రామ్షీ సిద్ధాంతాల వైపు కొంతమంది మొగ్గు చూపుతున్నట్లు మేధావులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. లెనినిస్ట్, మావోయిస్ట్ ఆలోచనలను యాంత్రికంగా కాకుండా, భారతీయ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మార్చుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని వారు భావిస్తున్నారు. కోల్‌కతా వంటి నగరాల్లో వేలాది మందితో జరుగుతున్న బహిరంగ సమీకరణలు, విద్యార్థి, కార్యకర్తల బృందాల కార్యకలాపాలు ఈ భావజాలం ఇంకా సజీవంగా ఉందనడానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తున్నాయి.

భద్రతాపరంగా చూస్తే, జార్ఖండ్‌లోని సారండా అడవుల్లో ఇటీవల జరిగిన ఐఈడీ పేలుడు వంటి ఘటనలు ఇంకా సవాళ్లు మిగిలే ఉన్నాయని గుర్తుచేస్తున్నాయి. అటవీ ప్రాంతాల్లో మందుపాతరలను గుర్తించడం భద్రతా దళాలకు ఇప్పటికీ కష్టతరమైన పనిగానే ఉంది. ప్రభుత్వం కేవలం సైనిక చర్యలకే పరిమితం కాకుండా, మావోయిజం ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో అభివృద్ధి పనులను కూడా వేగవంతం చేస్తోంది. భూమి హక్కులు, ఆర్థిక అసమానతలు, వనరుల పంపిణీ వంటి మౌలిక సమస్యలు పరిష్కారం కానంత వరకు ఈ సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం దొరకదని పౌర సమాజం వాదిస్తోంది. మొత్తానికి, సంప్రదాయ మావోయిస్టు ఉద్యమం బలహీనపడినా, అది ఇప్పుడు కొత్త రూపంలో, కొత్త వ్యూహాలతో రూపాంతరం చెందుతున్న సంధి దశలో ఉంది.