రాష్ట్రాల ఆర్థిక స్థితిగతులపై ‘ఆర్థిక సర్వే’ ఆందోళన

• తగ్గుతున్న ఆదాయ మిగులు
• సమాఖ్య ఆర్థిక వ్యవస్థకు పొంచి ఉన్న ముప్పు

న్యూఢిల్లీ: దేశ ఆర్థికవ్యవస్థ వృద్ధి పథంలో దూసుకుపోతున్నా, రాష్ట్రాల ఆర్థిక పరిస్థితి మాత్రం ఆందోళనకరంగా మారుతున్నదని తాజా 'ఆర్థిక సర్వే 2025-26' హెచ్చరించింది. గురువారం పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టిన ఈ నివేదిక ప్రకారం.. కొన్నేళ్లుగా రాష్ట్రాల ఆర్థిక క్రమశిక్షణ తప్పుతున్నదని స్పష్టమవుతున్నది. ముఖ్యంగా ఆదాయ మిగులు  కలిగిన రాష్ట్రాల సంఖ్య గణనీయంగా పడిపోవడం గమనార్హం. 2018-19 ఆర్థిక సంవత్సరంలో దేశంలోని 19 రాష్ట్రాలు ఆదాయ మిగులును కలిగి ఉండగా, 2024-25 నాటికి ఆ సంఖ్య కేవలం 11కు పరిమితమైందని సర్వే గణాంకాలతో సహా వివరించింది. ఇది రాష్ట్రాల ఆర్థిక ఆరోగ్యం క్షీణిస్తున్నదనడానికి నిదర్శనమని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

రాష్ట్రాల వ్యయం విపరీతంగా పెరగడం, ఉచిత పథకాలపై పెడుతున్న ఖర్చు, పన్నేతర ఆదాయ వనరులను పెంచుకోవడంలో విఫలం కావడం వంటి అంశాలు ఈ పరిస్థితికి దారితీశాయని సర్వే విశ్లేషించింది. ఆదాయం కంటే ఖర్చు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల రాష్ట్రాలు అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోతున్నాయని, ఇది దీర్ఘకాలంలో దేశం  మొత్తం ఆర్థిక స్థిరత్వంపై ప్రభావం చూపుతుందని కేంద్రం ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. అభివృద్ధి పనుల కోసం కేటాయించాల్సిన మూలధన వ్యయం తగ్గి, కేవలం జీతాలు, పెన్షన్లు, వడ్డీల చెల్లింపులకే అధిక నిధులు ఖర్చవుతుండటం ఆందోళనకరమైన పరిణామం.

సమాఖ్య వ్యవస్థలో కేంద్రం, రాష్ట్రాలు కలిసి ఆర్థిక ప్రగతిని సాధించాల్సిన అవసరం ఉందని, రాష్ట్రాలు తమ ఆర్థిక లోటును నియంత్రించుకోవడానికి కఠినమైన చర్యలు తీసుకోవాలని సర్వే సూచించింది. కేవలం కేంద్రం నుంచి వచ్చే గ్రాంట్లు, పన్నుల వాటాపైనే ఆధారపడకుండా, స్వయం సమృద్ధి దిశగా అడుగులు వేయాలని కేంద్రం రాష్ట్రాలకు హితవు పలికింది. రాబోయే బడ్జెట్‌లో రాష్ట్రాలకు ఇచ్చే రుణ పరిమితులు, ప్రోత్సాహకాల విషయంలో ఈ సర్వే అంచనాలు కీలక పాత్ర పోషించనున్నాయి.