తొలి అప్పీల్ అనేది నిందితుల అమూల్యమైన హక్కు

• 1059 రోజుల జాప్యాన్ని క్షమించిన సుప్రీంకోర్టు.. 
• సెబీ కేసులో 'ఖేలో ఎంసీఎక్స్' అప్పీల్‌ను పునరుద్ధరిస్తూ సంచలన తీర్పు!

న్యూఢిల్లీ: న్యాయపోరాటంలో పౌరులకు ఉండే ప్రాథమిక హక్కులను రక్షించే దిశగా భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం సుప్రంకోర్టు కీలక తీర్పును వెలువరించింది. వాస్తవాలు , చట్టపరమైన అంశాల ఆధారంగా చేసుకునే 'తొలి అప్పీల్' (First Appeal) అనేది ఒక వివాదంలో ఉన్న వ్యక్తికి లభించే అత్యంత 'అమూల్యమైన హక్కు' అని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఒక కేసులో కేవలం సాంకేతిక కారణాలు లేదా కాలయాపనను సాకుగా చూపి న్యాయం పొందే హక్కును నిరాకరించకూడదని, సాధారణంగా ఒక వ్యాజ్యదారుడికి కేసులోని మెరిట్స్ ఆధారంగా తన వాదనను వినిపించే అవకాశం దక్కాలని న్యాయస్థానం అభిప్రాయపడింది. సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (SEBI) ఇచ్చిన ఒక ఉత్తర్వును సవాలు చేస్తూ 'ఖేలో ఎంసీఎక్స్ రీసెర్చ్ సర్వీసెస్' (Khelo MCX Research Services) అనే సంస్థ సెక్యూరిటీస్ అప్పీలేట్ ట్రిబ్యునల్ (SAT) ను ఆశ్రయించడంలో జరిగిన 1059 రోజుల (దాదాపు మూడేళ్ల) సుదీర్ఘ జాప్యాన్ని క్షమిస్తూ (Condoning Delay) కోర్టు ఈ కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది.

జస్టిస్ పమిడిఘంటం శ్రీనరసింహ , జస్టిస్ ఆలోక్ అరాధేలతో కూడిన సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం ఈ కేసులో సానుకూల ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. అంతకుముందు, 1059 రోజుల ఆలస్యాన్ని క్షమించడానికి నిరాకరిస్తూ, ఆ కారణంగా అప్పీల్‌ను కొట్టివేస్తూ 2025 సెప్టెంబరు 16న సాట్ (SAT) ఇచ్చిన ఆదేశాలను సుప్రీంకోర్టు పూర్తిగా పక్కనబెట్టింది. పిటిషనర్ తరఫున సీనియర్ న్యాయవాది వివేక్ తంఖా , అడ్వకేట్-ఆన్-రికార్డ్ ఇషాన్ జార్జ్ హాజరై బలమైన వాదనలు వినిపించారు. పిటిషనర్ ప్రతి రోజు జాప్యానికి సంబంధించిన లెక్కలను విపులంగా వివరించలేకపోయినప్పటికీ, ఆ సమయంలో అతను ఎదుర్కొన్న అనేక వ్యక్తిగత, సామాజిక , ఆర్థిక ఇబ్బందులను కోర్టు పరిగణనలోకి తీసుకుంది. కొవిడ్-19 మహమ్మారి సమయంలో ఎదురైన ఆర్థిక సంక్షోభం, సోదరి వివాహం, తండ్రికి వచ్చిన తీవ్రమైన అనారోగ్య సమస్యల వల్ల వైద్యం కోసం తిరగాల్సి రావడం , దర్యాప్తు కారణంగా వ్యాపారం పూర్తిగా దెబ్బతినడం వంటి కారణాలను అప్పీలేట్ అప్లికేషన్‌లో పొందుపరిచారు. వీటితో పాటు, తాము పాత నివాస చిరునామాను మార్చినప్పుడు సెబీ (SEBI) రికార్డులలో అప్‌డేట్ చేయలేదని, అందువల్ల సెబీ జారీ చేసిన ఉత్తర్వుల గురించి తమకు సమాచారం లేదని, జూన్ 2024 లో ఇండోర్ క్రైమ్ బ్రాంచ్ పోలీసులు సంప్రదించినప్పుడే ఈ విషయం తమకు తెలిసిందని పిటిషనర్ కోర్టుకు వివరించారు.

ఈ వాదనలను పరిశీలించిన సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం.. సెక్యూరిటీస్ అప్పీలేట్ ట్రిబ్యునల్ అనేది వాస్తవాల ఆధారంగా అప్పీల్ చేసుకునే సదుపాయాన్ని కల్పిస్తుంది కాబట్టి, నిందితుడు లేదా అప్పీలుదారుడు తనపై వచ్చిన ఆరోపణలను వాస్తవాలతో సహా ఎదుర్కొనేందుకు కనీసం ఒక అప్పీలేట్ ఫోరమ్ అయినా అందుబాటులో ఉండటం ఎంతో ముఖ్యమని పేర్కొంది. అందుకే తొలి అప్పీల్‌ను 'అమూల్యమైన హక్కు'గా అభివర్ణించింది. అయితే, ఈ సుదీర్ఘ ఆలస్యాన్ని క్షమించినందుకు గానూ పిటిషనర్ మూడు వారాల వ్యవధిలో రూ. 5 లక్షల జరిమానాను 'సెబీ ఇన్వెస్టర్ ప్రొటెక్షన్ అండ్ ఎడ్యుకేషన్ ఫండ్' లో డిపాజిట్ చేయాలని కోర్టు ఆదేశించింది. అదే సమయంలో, తాము ఈ వివాదంలోని మెరిట్స్‌ను (సరితప్పులను) పరీక్షించలేదని, 'సాట్' (SAT) ట్రిబ్యునల్ స్వతంత్రంగా ఈ కేసులోని వాస్తవాలను పరిశీలించి, కొత్తగా విచారణ జరిపి తుది తీర్పు ఇవ్వాలని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. ఈ ఉత్తర్వులతో 'సాట్' లో ఖేలో ఎంసీఎక్స్ అప్పీల్ మళ్లీ పూర్వ రూపంలో పునరుద్ధరించబడింది.