అమిత్‌ మాలవీయకు ఉద్వాసన ఎందుకు?

 

• బీజేపీలో ‘పదవిని మించి ఎదగొద్దు’ అనే సంకేతమా?

న్యూఢిల్లీ: బీజేపీ ఐటీ సెల్‌, సోషల్‌ మీడియా విభాగాన్ని దాదాపు 11 ఏళ్లపాటు నడిపించిన అమిత్‌ మాలవీయను ఆ బాధ్యతల నుంచి తప్పించడం రాజకీయవర్గాల్లో చర్చనీయాంశంగా మారింది. బీజేపీ జాతీయ అధ్యక్షుడు నితిన్‌ నబీన్‌ కొత్త జాతీయ కార్యవర్గాన్ని ప్రకటించిన నేపథ్యంలో మాలవీయను కీలక బాధ్యత నుంచి తప్పించడం వెనుక అసలు కారణాలపై ఊహాగానాలు మొదలయ్యాయి. పార్టీ వ్యవహారాలను విశ్లేషిస్తున్న వారి అభిప్రాయం ప్రకారం.. మాలవీయ చేసిన ప్రధాన తప్పిదం ఒక్కటే — తాను నిర్వహిస్తున్న పదవి కంటే తానే పెద్ద వ్యక్తిగా కనిపించడం.

బీజేపీ ఐటీ సెల్‌, సోషల్‌ మీడియా విభాగం ప్రస్తుత రూపానికి 2008లో అప్పటి పార్టీ అధ్యక్షుడు రాజ్‌నాథ్‌ సింగ్‌ హయాంలో పునాది పడింది. 2009 లోక్‌సభ ఎన్నికలను దృష్టిలో పెట్టుకుని ఈ వ్యవస్థను బలోపేతం చేశారు. ఆ తర్వాత సోషల్‌ మీడియా రాజకీయాల్లో బీజేపీ దూసుకెళ్లడంతో అమిత్‌ మాలవీయ కీలకపాత్ర పోషించారు. పార్టీ సందేశాలను డిజిటల్‌ వేదికలపై విస్తృతంగా తీసుకెళ్లడంలో ఆయన ప్రభావం పెరిగింది. అయితే కాలక్రమంలో ఐటీ సెల్‌, సోషల్‌ మీడియా అంటే మాలవీయనే అన్న స్థాయికి ఆయన వ్యక్తిగత గుర్తింపు పెరగడం పార్టీ నాయకత్వానికి అసౌకర్యంగా మారిందనే విశ్లేషణలు వినిపిస్తున్నాయి.

మాలవీయను తొలగించిన తర్వాతే బీజేపీ సోషల్‌ మీడియా వ్యూహంలో లోపాలపై విమర్శలు బయటకు రావడం కూడా గమనార్హం. ఇటీవల యువత, విద్యార్థుల ఆందోళనలు అనూహ్యంగా వేగం పుంజుకోవడం, సోషల్‌ మీడియా ద్వారా పెద్ద ఎత్తున మద్దతు కూడగట్టుకోవడం పార్టీకి సవాలుగా మారినట్లు రాజకీయ పరిశీలకులు భావిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా జులై 20న వేలాది మంది యువకులు ఢిల్లీ వైపు కదిలిన సమయంలో పార్టీ, ప్రభుత్వ వ్యవస్థలు ముందస్తు అంచనా వేయలేకపోయాయనే విమర్శలు వచ్చాయి.

ఈ నేపథ్యంలో మాలవీయను తప్పించడం కేవలం వ్యక్తిగత మార్పు కాదని, పార్టీలోని ఇతర నేతలకు కూడా ఒక సందేశమని విశ్లేషకులు అంటున్నారు. ‘‘పార్టీ అప్పగించిన బాధ్యత కంటే ఎవరూ పెద్దవారిగా మారకూడదు’’ అనే స్పష్టమైన సంకేతం ఇందులో ఉందనే అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది. ప్రస్తుత బీజేపీ వ్యవస్థలో నిర్ణయాలు అత్యున్నతస్థాయిలో తీసుకోబడుతున్నందున.. కీలక పదవుల్లో ఉన్నవారు ప్రధానంగా వాటిని అమలు చేసే పాత్రకే పరిమితమవుతున్నారని విశ్లేషణ.

ఇలాంటి పరిణామాలను అర్థం చేసుకోవాలంటే బీజేపీలో మారిన అంతర్గత పని విధానాన్ని కూడా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. 2015 బిహార్‌ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఘోర పరాజయం అనంతరం పార్టీకి చెందిన సీనియర్‌ నేతలు ఎల్‌.కె. అద్వానీ, మురళీ మనోహర్‌ జోషి, శాంతకుమార్‌, యశ్వంత్‌ సిన్హా అప్పటి పార్టీ అధ్యక్షుడు అమిత్‌ షాకు లేఖ రాశారు. బిహార్‌ ఓటమికి అందరూ బాధ్యులేనని చెప్పడం అంటే అసలు ఎవరినీ బాధ్యులను చేయకపోవడమేనని వారు ప్రశ్నించారు. పార్టీ ఒకప్పుడు సామూహిక చర్చలు, భిన్నాభిప్రాయాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చేదని, ఇప్పుడు కొద్దిమంది చేతుల్లో నిర్ణయాలు కేంద్రీకృతమవుతున్నాయని వారు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ఆ లేఖకు సమాధానం రాలేదని విశ్లేషణ పేర్కొంటోంది.

ఇప్పుడు బీజేపీ ఒకప్పుడు ఆలోచనలు, సిద్ధాంతాలను ముందుకు తీసుకెళ్లిన పార్టీ నుంచి.. పైస్థాయిలో నిర్ణయించిన విధానాలను అమలు చేసే వ్యవస్థగా మారిందనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి. అందువల్ల జాతీయ కార్యవర్గంలో మార్పులు జరిగినా అసలు నిర్ణయ ప్రక్రియలో వాటి ప్రభావం పరిమితమేననే అభిప్రాయం ఉంది.

స్మృతి ఇరానీకి మళ్లీ కీలక బాధ్యతలు

కొత్త నియామకాల్లో మరో ఆసక్తికర పరిణామం స్మృతి ఇరానీ తిరిగి బీజేపీ కేంద్ర కార్యాలయ వ్యవస్థలోకి రావడం. 2014లో కేంద్ర మానవ వనరుల అభివృద్ధి శాఖ మంత్రిగా సంచలనాత్మక ఆరంభం చేసిన ఆమె.. అనంతరం తక్కువ ప్రాధాన్యమున్న శాఖలకు పరిమితమయ్యారు. 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో అమేథీలో ఓటమి తర్వాత ఆమె రాజకీయ ప్రాధాన్యం తగ్గినట్లు కనిపించింది. ఇప్పుడు ఆమెను ఎనిమిది మంది ప్రధాన కార్యదర్శుల్లో ఒకరిగా నియమించడం ద్వారా పార్టీ మరోసారి ఆమెకు రాజకీయ బాధ్యతలు అప్పగించింది. అయితే ఉత్తరప్రదేశ్‌ అసెంబ్లీ ఎన్నికల సంస్థాగత బాధ్యతలను ఆమెకు ఇవ్వకపోవడం.. ఆమెపై పార్టీ నాయకత్వం ఇంకా ఒక రకమైన పర్యవేక్షణ కొనసాగిస్తోందనే సంకేతంగా విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ఎన్నికల ప్రచారంలో ఆమె సామర్థ్యాన్ని మాత్రం పార్టీ వినియోగించుకోవచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు.

పీయూష్‌ గోయల్‌ కొనసాగింపు వెనుక ఏ సంకేతం?

పార్టీ కోశాధికారిగా పీయూష్‌ గోయల్‌ను కొనసాగించడం కూడా ఆసక్తికరంగా మారింది. ఆయన తండ్రి వేద్‌ ప్రకాశ్‌ గోయల్‌ బీజేపీ ఆవిర్భావం తర్వాత దాదాపు రెండు దశాబ్దాలపాటు పార్టీ కోశాధికారిగా పనిచేశారు. పీయూష్‌ గోయల్‌ కూడా అదే బాధ్యతను నిర్వహించిన తర్వాత కేంద్ర మంత్రివర్గంలోకి వెళ్లారు. ఇప్పుడు మళ్లీ పార్టీ కోశాధికారిగా నియమించడంతో భవిష్యత్తులో కేంద్ర మంత్రివర్గంలో మార్పులు ఉండవచ్చా? అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. అయితే బీజేపీలో ‘ఒక వ్యక్తికి ఒకే పదవి’ అనే సూత్రం ఎప్పుడూ కచ్చితంగా అమలవుతుందా అన్నది మరో ప్రశ్న. జేపీ నడ్డా పార్టీ అధ్యక్షుడిగా ఉండగానే కేంద్ర మంత్రిగా కొనసాగిన సందర్భం ఇందుకు ఉదాహరణగా రాజకీయ విశ్లేషకులు గుర్తుచేస్తున్నారు.

రామ్‌ మాధవ్‌కు పునరాగమనం

ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌తో సన్నిహిత సంబంధాలు కలిగిన రామ్‌ మాధవ్‌కు కూడా బీజేపీలో మరోసారి స్థానం లభించింది. రాజకీయంగా కొంతకాలం పక్కకు వెళ్లిన ఆయన.. ఇటీవలి కాలంలో ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌ నాయకత్వంతో సంబంధాలను పునరుద్ధరించడంలో విజయవంతమయ్యారని చెబుతున్నారు. ఇప్పుడు ఆయనకు పార్టీ ఉపాధ్యక్ష పదవి దక్కింది. ఈ పదవికి సంస్థాగతంగా పెద్ద అధికారాలు లేకపోయినా.. భవిష్యత్తులో ఆయనకు పార్టీ అప్పగించే ప్రత్యేక బాధ్యతలు కీలకంగా మారే అవకాశం ఉందని అంచనా.

మొత్తంగా చూస్తే బీజేపీ కొత్త జాతీయ కార్యవర్గ కూర్పు కేవలం పదవుల భర్తీ ప్రక్రియ కాదని, నాయకత్వం తనకు అనుకూలంగా వ్యవస్థను పునర్వ్యవస్థీకరించుకుంటున్న సంకేతాలు ఇందులో కనిపిస్తున్నాయని విశ్లేషణ. అమిత్‌ మాలవీయ ఉద్వాసన, స్మృతి ఇరానీ పునరాగమనం, రామ్‌ మాధవ్‌కు చోటు, పీయూష్‌ గోయల్‌ కొనసాగింపు వంటి పరిణామాలు పార్టీ అంతర్గత రాజకీయాల్లో భిన్నమైన సందేశాలను ఇస్తున్నాయి. అయితే ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. బీజేపీలో వ్యక్తి కంటే వ్యవస్థ, పదవి కంటే నాయకత్వానికి విధేయతే కీలకం. అప్పగించిన బాధ్యతను మించి వ్యక్తిగత ప్రభావాన్ని పెంచుకునే ప్రయత్నం చేస్తే.. ఆ పరిణామాలకు మూల్యం చెల్లించాల్సి రావచ్చనే సంకేతాన్ని మాలవీయ ఉదంతం ఇస్తోంది.